Bobolicka sieć współpracy

18.10.2017

A A A

AKT LOKACYJNY

"Podaje się do wiadomości wszytkim obecnym pismem, że słyszeliśmy o powstaniu rady miasta Bobolic, z wysokim uznaniem w Boga Ojca i Syna, w obecności Jana biskupa kamieńskiego, uznanych panów Bernharddta Brechta, proboszcza Reinera von Rohen, Conrada Schuvor scholastyka i Petera Landen z wiarą i godnością pod datą roku MCCCL. W poniedziałek rano, po niedzieli Miłosierdzia Bożego (Misericordia Domini), te przywileje i własności w piśmie przyznane miastu Bobolice. Owoce i użyteczność i także tę własność, z wyjątkiem posiadania i przejmowania waluty, która wszędzie wymienionego panującego jest własnością. I miasto Bobolice się jemu przynależy i także cały jego zawód i potrzeba poddanych, przedstawić powinności słownie jak następuje.

Ogół nazwisk panów. Amen"


(Fragment przywileju miasta Bobolic z 1350 r.)



Historia miasta sięga korzeniami epoki brązu i początków epoki żelaza. Już w I i II wieku naszej ery w okolice Bobolic docierali kupcy rzymscy. W urnie w Goździe znajdowały się szczypce, w Starem Bornem znajdował się miecz, a w grobowcach Głodowej i Trzebienia znaleziono agrafki i małe miseczki. Ówcześni osadnicy trudnili się rolnictwem. W I i II w. n. e. docierali w te okolice kupcy rzymscy, którzy pozostawili po sobie brązowe kociołki, misy i rondle. W okresie wczesnego średniowiecza i średniowiecza region był dość gęsto zasiedlony przez Słowian, po których pozostało wiele grodzisk, w tym grodzisko w Bobolicach. W tym czasie przez Bobolice prowadził kilka szlaków handlowych, lądowych i wodnych. Takim ważnym szlakiem był szlak z Marchii Brandemburskiej do Prus, który zyskał jeszcze większe znacznie gdy posiłki dla Zakonu Krzyżackiego szły przez Kołobrzeg i Bobolice do Człuchowa i Szczytna. Również istniało rzeką Chociel połączenie Bobolice - Kołobrzeg. W 1107 r. Bolesław III Krzywousty, w czasie kampanii pomorskiej, zdobył ziemię bobolicką .

Ziemia bobolicka była wiele razy przekazywana z rąk biskupstwa kamieńskiego klasztorowi Cystersów. W końcu klasztor Cystersów przekazał tę ziemię Zakonowi Krzyżackiemu. Za 1850 grzywien srebra 27 lutego 1339 r. biskupi kamieńscy odkupili ziemię bobolicką od niemieckich rodów rycerskich, z zamierzeniem zbudowania twierdzy.


Biskup kamieński Fryderyk I von Eickstedt, w dniu 17 kwietnia 1340 r. nadaje osadzie nazwę "Bublitz" i lubeckie prawa miejskie.


Paweł Barcewicz i Gerhard Goldbecke, to dwaj rycerze, osadźcy, którym powierzono założenie miasta. Miasto miało być położone po prawej stronie rzeki Chociel. Biskup kamieński Johann von Sachsem-Lauenburg w dniu 13 kwietnia 1350 r. potwierdził wszystkie przywileje i własności przyznane miastu. Ludność zamieszkała w granicach miasta, otrzymała miary i pieniądze, takie same jak Kołobrzeg. Ziemia, wraz z jeziorami Chlebowo i Trzebień, została przydzielona miastu i zwolniona od podatków na okres 10 lat. Mieszkańcy otrzymali prawo wybudowania jednego młyna na rzece Chociel. W zamian za te przywileje, mieszkańcy mieli obowiązek wybudowania rowu wokół miasta, na szerokość 40stóp. 13 kwietnia 1350 r. rozpoczęła działalność Rada Miejska. Natomiast w 1379 roku funkcję tę pełnił Rainerus Massow. Bobolice szybko się rozwinęły jako miasteczko handlowe. Mieszkało w nim wielu kupców i rzemieślników. Ten rozwój miasteczka przyciągnął osadników niemieckich, których ilość z roku na rok rosła. Równocześnie były Bobolice terenem walk i klęsk żywiołowych. W 1585 r. - zaraza; 1605 r., 1682 r., 1736 r., - pożary wyrządzające duże szkody materialne i ludnościowe (w 1740 r. Żyło tu tylko 856 mieszkańców, w 1743 było w mieście 116 domów).


Bobolice aż czterokrotnie zmieniały właściciela, były wiele razy niszczone przez pożary, nie ominęły ich epidemie ospy i cholery. Miasto często przechodziło z rąk do rąk różnych właścicieli. Było m. in. własnością biskupów kamieńskich i pomorskich rodzin. Ta częsta zmiana właścicieli nie sprzyjała rozwojowi miasteczka. Dopiero w 1626 r. miasteczko otrzymując prawo do organizowania czterech jarmarków w roku, zyskało szansę dalszego rozwoju. W tym czasie mieszkał w nim 64 rzemieślników i 24 rolników. Wśród budowli z tego okresu należy wymienić ratusz i kościół, jednak do dnia dzisiejszego nie zachowały się żadne ślady tych budowli. Gdy jednak w XVII w. stało się częścią Brandemburgii, zeszło do rzędu osad marginalnych dla gospodarki regionu. W następnych wiekach losy Bobolic toczyły się różnie. Znaczne ożywienie odnotowano w miasteczku gdy w XVIII w. zostało ono powiatem i otrzymało połączenie kolejowe z Połczynem Zdrojem i Sławnem oraz drogowe z Koszalinem.


Dopiero XVIII i XIX wiek przyniosły miastu znaczny rozwój. Rozwinęło się tradycyjne rzemiosło, ale również sukiennictwo, cegielnie, gorzelnie, mleczarnie, tartaki, powstała również manufaktura garbarstwa. W 1872 r. powołano powiat bobolicki. Fakt ten miał przełomowe znaczenie dla rozwoju miasta. Utworzono w roku 1896 połączenie kolejowe z Połczynem Zdrój i Sławnem, bardzo istotne dla przemysłowego rozwoju regionu. W 1905 r. powstaje połączenie kolei wąskotorowej z Białogardem i Koszalinem. W okresie międzywojnia zostaje rozbudowany szpital. Zbudowano również średnią szkołę rolniczą. Powierzchnia powiatu w 1928 r. wynosiła 710 km2, a mieszkało w nim 22.183 mieszkańców. W dniu 17 maja 1939 r. miasto liczyło 6.147 mieszkańców i posiadało m. in. elektrownię zbudowaną w 1898 r., młyny, tartaki, cegielnię, fabrykę maszyn rolniczych i fabrykę mebli. Okres II wojny światowej przyniósł Bobolicom ogromne zniszczenia. Bobolice zostały zajęte przez Armię Czerwoną 26 lutego 1945 r. Miasto zostało spalone w tak znacznym stopniu, że wskutek zniszczeń wojennych Bobolice utraciły prawa miejskie i weszły w skład powiatu koszalińskiego. Tego co nie zniszczono w czasie walki zniszczyli Rosjanie rabując i paląc ocalałe domy. Tak zrujnowane miasto "straszyło" przez wiele lat. Odgruzowano je dopiero w latach sześćdziesiątych. Gmina Bobolice była pierwszą gminą obwodu koszalińskiego i należała należały do tych gmin, w których, jako w pierwszych, utworzono administrację. Pierwszym wójtem został Mieczysław Tomecki, zaś pierwszymi osadnikami byli jeńcy wojenni. W czerwcu 1945 r. już 2114 (dwa tysiące stu czternastu) Polaków zamieszkiwało gminę Bobolice. W związku z tym zaistniała możliwość powołania Gminnej Rady Narodowej, co też uczyniono. Jej przewodniczącym został Mikołaj Tomaszewski. Zarząd Gminy w Bobolicach i Gminna Rada Narodowa działały do 1950 r., ponieważ właśnie w 1950 wydano ustawę, która likwidowała dwutorowość aparatu administracyjnego. Powołano rady narodowe jako jednolite organy władzy państwowej. Gminna Rada Narodowa w Bobolicach, wraz z jej prezydium działały w latach 1950-1954.

Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 stycznia 1958 r. ponownie nadano Bobolicom prawa miejskie. Inauguracyjna sesja Miejskiej Rady Narodowej odbyła się 13 lutego 1958 r. Lata 1958-1972 to stopniowy okres rozwoju. W wyniku kolejnej reformy administracyjnej, w 1972 r., zlikwidowano gromady, w miejsce których utworzono gminy jako podstawowe jednostki administracyjne. Miasto Bobolice połączono administracyjnie z gminą, tworząc wspólny Urząd Miasta i Gminy.

Lata 70. i 80. to spokojny rozwój gospodarczy i kulturalny miasta. Koniec lat 80-tych przynosi w Polsce przemiany społeczno-polityczne, które dotykają również Bobolic.

W tym okresie upadła większość zakładów pracy w mieście, z dnia na dzień wzrosło bezrobocie. Na taką sytuację miały również wpływ zmiany administracyjne w Polsce. Zlikwidowano 49 dotychczasowych województw, a w zamian powołano do życia 17 dużych. Niestety, Koszalin utracił status miasta wojewódzkiego, został tylko "powiatem". Odbiło się to niekorzystnie na sytuacji społeczno-gospodarczej Koszalina, co miało również wpływ na rozwój gospodarczy Bobolic.



Ważne daty


27.II.1339 r. - Zakup przez biskupa Fryderyka Eickstadta 3/4 ziemi bobolickiej wraz z Bobolicami od Wedlów i ich krewniaków.

17.IV.1340 r. - Biskup Fryderyk von Eickstadt wydał zezwolenie na lokację miasta Bobolic na prawach lubeckich.

1346 r.- Bracia Paul i Henning von Glasenappowie wszczeli spór z Bobolicami o granice. Napadli na miasto, wzniecili pożar i zabili mieszczanina.

24.IV.1350 r. - Biskup Jan potwierdził Bobolicom przywileje nadane w 1340 r.

1362 r. - Bobolicami włada Wójt Engelke von Manteufel.

1377 r. - Proboszczem w Bobolicach jest Gerhardt Debern.

1411 r. - Książe Bogusław VIII zdobywa siłą Bobolice, przekazane Krzyżakom przez biskupa Siegfryda Bocka.

1465 r. - Początek cechu piekarzy w Bobolicach.

1505 r. - Biskup Martin Carith odebrał Piotrowi Glasenappowi uprzednio sprzedane Bobolice, Ubiedrze i Kłanino, ponieważ popełnili przestępstwa.

1512 r. - Biskup Martin sprzedał za 3000 złotych guldenów zamek, miasto i wójtostwo Bobolice braciom Simonowi i Henningowi Lohde z Gozdu.

1414 r. - Biskup odebrał braciom Lohde Bobolice, ponieważ okazali się rabusiami. Następnie sprzedał je za 3000 florenów Jakubowi Klejstowi.

1563 r. - W protokóle powizytacyjnym za lata 1563/1564 został wymieniony pierwszy pastor ewangelicki w Bobolicach - Johann Hartwich.

1564 r. - Zorganizowano w Bobolicach pierwszą szkołę. Budynek wzniesiono na placu przykościelnym.

1574 r. - Bobolice otrzymały od biskupa księcia Kazimierza prawo organizowania dodatkowo raz na rok jednego kramu oraz dwóch targów końskich i bydlęcych.

1605 r. - Na początku września wielki pożar niszczy miasto.

1622 r. - Szkoła dla dziewcząt została oddzielona od chłopców.

1625 r. - Napady polskich kozaków Stanisława Lisowskiego na wsie ziemi bobolickiej.

1630 r. - Jako burmistrz Bobolic jest wzmiankowany Elias Kokeldey - nadzorca majątku Ostrówek.

1631 r. - Szwedcy żołnierze spowodowali wielki pożar miasta.

1638 r. - Cesarscy Chorwaci pułkownika Petera lose, splądrowali Bobolice.

1639 r. - Ponowny wielki pożar miasta strawił szkołę.

1641 r. - W Bobolicach powstał diakonat ewangelicki. Pierwszym diakonem został Johann Koens.

1648 r. - Pomorze Zachodnie zostało włączone do Brandenburgii. Jego namiestnikiem został książe Bogusław Croy.

1653 r. - Bogusław Croy otrzymał domenę bobolicką jako dożywocie.

1653 r. - 15 września została spalona na stosie w Bobolicach Katarzyna Kleyers, oskarżona o czary, kontakty z diabłami i o uśmiercanie dzieci.

1682 r. - W wielkim pożarze miasta padło 115 domów i dużo stodół.

1727 r. - 16 kwietnia urodził się w Bobolicach George Friedrich Dittmer - później słynny na całe Niemcy kupiec.

1736 r. - Kolejny pożar strawił 59 domów i 17 stodół.

1765 r. - W Bobolicach stacjonuje kompania huzarów.

1770 r. - W rejonie bobolickim zabito ostatniego wilka.

1778 r. - Johann Dawid Telling otrzymał od króla pozwolenie na budowę garbarni i młyna do mielenia kory dębowej.

1794 r. - Miasto i okolicę nawiedził straszny głód z powodu suszy.

1798 r. - Otwarto aptekę w Bobolicach.

1800 r. - Wielki pożar ogołocił miasto.

1807 r. - Bobolice okupują wojska napoleońskie.

1809 r. - 9 maja reaktywowano w mieście bractwo strzeleckie.

1813 r. - 24 czerwca zakwaterowano w Bobolicach niemiecko-rosyjski legion.

1816 r. - Bobolice otrzymały pierwszą konną pocztę.

1832 r. - Epidemia cholery.

1865 r. - Nad rzeką Chocielą uruchomiono przetwórnię wełny. Właścicielem był Raasch.

1872 r. - Utworzono powiat bobolicki.

1879 r. - Urządzono szpital na 16 łóżek.

1881 r. - Została zakończona budowa nowej szkoły.

1896 r. - Uruchomiono linię kolejową Grzmiąca - Bobolice.

1898 r. - Agust Luckfiel - właściciel młyna wodnego uruchomił elektrownię wodną o mocy 16 kW.

1903 r. - Uruchomiono odcinek kolei szerokotorowej Bobolice - Polanów.

1904 r. - Zakończono budowę kościoła ewangelickiego- luterańskiego.

1908 r. - 28 lipca odsłonięto pomnik cesarza Wilhelma I.

1908 r. - 28 września Zarząd Miejski przeniósł się do budynku za kościołem.

1909 r. - Został ukończony budynek starostwa.

1912 r. - Rozbudowano szpital miejski do 36 łóżek.

1912 r. - Rozebrano stary ratusz na rynku.

1917 r. - 14 maja spłonęło 12 domów miedzy obecnymi ulicami Matejki, Reymonta i Seligera.

1922 r. - Ustanowiono parafię katolicką w Bobolicach.

1927 r. - Zawalił się nasyp kolejowy w dolinie Chocieli.

1935 r. - Przy ulicy Dworcowej wzniesiono katolicką parafię.

1945 r. - 26 lutego zajęcie Bobolic przez Armię Czerwoną, pożar miasta. Rozpoczęto wysiedlanie Niemców i osiedlanie Polaków.


Zestawił: mgr Bronisław Malinowski




Budownictwo sakralne


Pierwszy kościół w mieście wzniesiono po 1350 roku, chociaż jego budowę zaplanowano już w czasie lokacji miasta w 1340 r. Była to niewielka 1-nawowa ceglana świątynia z prostokątną wieżą. Obiekt ten znacznie przebudowany w XVII w. (1631 r.) został w II połowie XIX w. rozebrany, a na jego miejsce wzniesiono w latach 1882-1886 nową neogotycką budowlą zachowaną do dziś (kościół parafialny rzymsko-katolicki p.w. Wniebowzięcia NMP). Został wpisany do rejestru zabytków. W końcu XIX w. wzniesiono w mieście, nieopadal ówczesnego szpitala miejskiego (zniszczony w 1945 roku, później rozebrany) i cmentarza (obecnie park miejski "Na Skarpie") kościół w stylu neogotyckim zachowany do dziś (ul. Pocztowa).


photo-17.jpg

Cmentarze


Na terenie miasta znajdują się 3 cmentarze, dwa z nich to dawne cmentarze obecnie nieczynne, jeden to obiekt nowy założony po 1945 roku, czynny, pełni rolę cmentarza komunalnego.


Obiekty nieczynne:

dawny cmentarz żydowski założony w XVIII w., zlokalizowany w rejonie ulic Reja, Mickiewicza (przy stadionie sportowym);

dawny cmentarz ewngelicki założony w II poł. XIX w., zlokalizowany pomiędzy ulicami Koszalińską i Jedności Narodowej.


Obiekty czynne:

cmentarz nowy katolicki założony po 1945 roku wraz z kaplicą, zlokalizowany pomiędzy ulicami Koszalińską i Jedności Narodowej.


Parki

W mieście znajduje się jeden park - "Na Skarpie". Założony został w latach 60-tych XX wieku obejmując teren zlikwidowanego, dawnego cmentarza ewangelickiego z II poł. XIX w. oraz pobliski trójkątny zieleniec z początku XX wieku. Na jego terenie znajduje się neogotycki kościół z końca XIX w., obecnie prawosławny.



Historia gminy

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie gminy i przyległych terenów pochodzą z odległych epok - epoki kamiennej, neolitu, epoki brązu i żelaza. Ślady tego osadnictwa nie miały wpływu na dzisiejsze osadnictwo. Odkrycia archeologiczne na tym terenie wskazują na początki osadnictwa datowane na okres VII-X w. w pobliżu Wojęcina, u źródeł rzeki Chotli. Natomiast ślady osadnictwa z okresu IX-XII w. występują głównie w północno-wschodniej części gminy w dolinie rzeki Radew, w rejonie Kępsko- Drzewiany- Stare Borne- Górawino- Kurowo oraz przy byłym trakcie handlowym łączącym Wilekopolskę z pobrzeżem Bałtyku, w rejonie Porost- Bobolice- Głodowa- Ubiedrze. Istotny wpływ na obecne osadnictwo i krajobraz miały procesy zachodzące w średniowieczu. Wiele miejscowości zostało założonych właśnie w tym okresie.


Ziemia bobolicka wchodząca w skład Księstwa Zachodniopomorskiego od 1248 r. do 1684 r. podlegała biskupowi kamieńskiemu. Rozwój osadnictwa wiejskiego można datować od I połowy XIV w., kiedy doszło do integracji ziem położonych wokół Bobolic w kraj Bobolice, który wraz z 3 miejscowości Bobolice wykupił biskup kamieński przekazując w 1342 r. 500 włók ziemi braciom Bartuskanis'om w celu zorganizowania osadnictwa.


Z okresu średniowiecza XIV-XV przetrwało niewiele informacji o tym terenie. Do powstałych wówczas miejscowości należą między innymi: Cybulino, Dargiń, Drzewiany, Głodowa, Gozd, Kłanino, Kurowo, Porost, Stare Borne, Świelino, Ubiedrze. Wcześniej w XII w. założone zostały Bobolice.


XVIII i XIX w. to okres znacznych zmian w osadnictwie. Zakładane od końca XVII w. i rozbudowywane w XVIII w. folwarki, często dziedziczne uzyskiwały samodzielność na zasadzie wykupywania ich przez właścicieli szlacheckich i pochodzenia mieszczańskiego.


W nowo powstających, rozbudowywanych i przebudowywanych w XIX w. majątkach ziemskich, często olbrzymich rozmiarów, zaczęto zakładać regularne zabudowania folwarczne z siedzibami nowych właścicieli lub dzierżawców. Rozbudowywano wsie chłopskie. Wysoki poziom techniczny Prus odbił się na budownictwie. Lokalnie powstały cegielnie w których produkowano cegłę dla nowego, trwałego budownictwa, które zastępowało budowle drewniane.


Olbrzymi postęp technologiczny jaki nastąpił w II połowie XIX w. w przemyśle, rolnictwie i budownictwie spowodował na ziemi bobolickiej przede wszystkim:

  • budowę dworów, pałaców oraz kolonii wiejskich;
  • budowę szkół, kościołów, zakładów przemysłowych;
  • budowę mostów, linii kolejowych, młynów wodnych, wiatraków, dróg utwardzonych.

W 1897 r. wybudowano linię kolejową z Grzmiącej do Polanowa, a w latach 1903-1905 połączono linią kolejową wąskotorową Bobolice z Koszalinem i Białogardem. W XIX w. rozpoczął się proces zmian krajobrazu poprzez wprowadzanie hodowli lasów i przeznaczania dużej ilości wrzosowisk i nieużytków oraz terenów częściowo zadrzewionych pod zalesienia. Wybudowanie linii kolejowych przyczyniło się do ożywienia rozwoju gospodarczego miasta i gminy oraz osadnictwa.


I-sza wojna światowa nie wpłynęła w sposób istotny na osadnictwo gminy. Po zakończeniu wojny obszar gminy znalazł się w pobliżu granicy z Polską. Rozpoczęła się kolejna faza osadnictwa w postaci tzw. zabudowy kolonialnej (Łozice, Janowiec itp.).


Po roku 1945 majątki ziemskie przeszły na własność państwa. W większości przekazano je w użytkowanie PGR (Boboliczki, Bożniewice, Cybulino, Darżewo, Dobrociechy, Głodowa, Różany, Świelino) na kanwie których powstał nowy model wsi uspołecznionej wyodrębniający powiązane ze sobą funkcje - ośrodek produkcyjny, mieszkalnictwo i funkcje społeczno-kuturowe. Zahamowany został proces rozpraszania zabudowy. W większości wsi zatracił się dawny podstawowy element zagospodarowania którym była działka siedliskowa z zagrodą. W części majątków ziemię rozparcelowano i zasiedlono rolnikami indywidualnymi.


Dwory

Na terenie gminy znajduje się 16 obiektów dworskich zlokalizowanych w 16 wsiach. Do rejestru zabytków wpisano 4 obiekty:

dwór z połowy XIX w. wraz z parkiem we wsi Bożniewice;

pałac (dwór) z I połowy XIX w. wraz z parkiem we wsi Cybulino;

dwór I ćw. XIX w. wraz z parkiem we wsi Dargiń;

pałac (dwór) z II połowy XVIII w. wraz z wystrojem wnętrz i parkiem we wsi Świelino.


Parki - 23 obiekty zlokalizowane w 23 wsiach. Do rejestru zabytków wpisanych zostało 18 obiektów.


Cmentarze - 31 obiektów zlokalizowanych jest w 21 wsiach. Do rejestru zabytków wpisany jest jeden obiekt: - cmentarz przykościelny z XVI w. wraz z kościołem i wystrojem wnętrz we wsi Świelino.


Obiekty sakralne - 11 obiektów zlokalizowanych jest w 11 wsiach: Chmielno- kościół czynny (z ok. 1925 r.), Cybulino- kaplica grobowa (z XVII w. - zabytek), Drzewiany- kościół czynny (z końca XVIII w.), Głodowa- kościół czynny, Gozd- kościół czynny (z II połowy XIX w.), Kłanino- kościół czynny (z XVIII w.), Krępa- kościół czynny (z II połowy XIX - zabytek), Kurowo- kościół czynny (z II połowy XIX w.), Porost- kościół czynny (z 1867 r.), Wojęcino- kaplica grobowa (z XIX w.), Świelino- kosciół (z XV w. - zabytek).



http://www.ngo.powiat.koszalin.pl
http://www.bobolice.pl/1procent-w-gminie-Bobolice/995
http://www.ngo.pl
http://bobolice.pl/Galeria/71
http://www.bobolice.pl/Zostan-dawca/1552
http://www.bobolice.pl/ZDROWA-GMINA/1315
http://www.sportowapolska.eu
https://bobolice.esp.parseta.pl/
http://mapa.pf.pl/linkdotejstrony.html#S-pCdUzpcup
http://bobolice.pl/Archiwum/74
http://monitorpolski.gov.pl
http://dziennikustaw.gov.pl
http://www.wzp.pl
http://www.szczecin.uw.gov.pl
http://www.bobolice.pl/program-profilaktyki-chorob-serca/107
http://www.rpo.wzp.pl
http://www.ewt.wzp.pl/
http://www.prow.wzp.pl
http://www.lepszawies.pl
http://www.parseta.pl
http://www.pomerania.org.pl/aktualnosci.php
http://made-in-koszalin.pl/

Szczegółowa prognoza pogody